Serebral Palside Spastisite Nedir? Çocukların Hareketlerini Nasıl Etkiler?
Serebral palside spastisite nedir, nasıl fark edilir ve çocuğun hareketlerini nasıl etkiler? Kas sertliği ve değerlendirme süreci hakkında bilgi.
Ceren Arığ Dıraman
8/16/20263 min read
Serebral palsili bir çocuğun bacaklarını giydirirken açmakta zorlanmak, ayakkabısını çıkarırken ayağın yeniden aşağı doğru gerildiğini fark etmek veya yürürken sürekli parmak ucuna bastığını görmek ailelerin dikkatini çekebilir. Bu durumlar bazen spastisiteyle ilişkili olabilir. Ancak her kas sertliği spastisite değildir ve yalnızca gözleme dayanarak tanımlama yapılmamalıdır.
Spastisite, kasın hareket ettirilme hızına bağlı olarak gösterdiği direncin artmasıdır. Daha gündelik bir ifadeyle, çocuğun kolu veya bacağı hızlı hareket ettirildiğinde kas beklenenden daha fazla karşı koyabilir. Spastisite, spastik tip serebral palside sık görülen hareket özelliklerinden biridir; fakat her çocukta aynı kasları veya aynı düzeyi etkilemez.
Spastisite kasların güçlü olduğu anlamına gelir mi?
Kasın sert hissedilmesi, o kasın güçlü olduğu anlamına gelmez. Bir çocukta spastisiteyle birlikte kas güçsüzlüğü, hareket kontrolünde zorlanma veya eklem hareketlerinde kısıtlılık bulunabilir. Bu nedenle yalnızca kas sertliğine odaklanmak çocuğun gerçek hareket kapasitesini açıklamak için yeterli değildir.
Çocuğun oturma, ayağa kalkma, yürüme, el kullanma, oyun oynama ve günlük yaşama katılma becerileri birlikte değerlendirilmelidir.
Spastisite günlük yaşamda nasıl fark edilebilir?
Spastisitenin günlük yaşamdaki görünümü çocuktan çocuğa değişebilir. Aileler şu durumları gözlemleyebilir:
Bacakların birbirine yaklaşması veya çaprazlama eğilimi
Bez değiştirme ve giyinme sırasında bacakları açmakta zorlanma
Ayakların aşağıya veya içe doğru yönelmesi
Yürürken parmak ucuna basma
Dizlerin bükülü veya birbirine yakın kalması
Bir kolun gövdeye yakın tutulması
Elin uzun süre kapalı kalması
Hızlı hareketlerde sertliğin daha belirgin olması
Bu bulgular tek başına spastisite tanısı koydurmaz. Eklem kısıtlılığı, distoni, ağrı veya farklı kas tonusu özellikleri de benzer bir görünüm oluşturabilir.
Spastisite her zaman azaltılmalı mıdır?
Spastisite yalnızca “ortadan kaldırılması gereken sertlik” olarak düşünülmemelidir. Bazı çocuklar kas tonusunu ayakta dururken veya bir pozisyonu korurken kısmen kullanabilir. Bu nedenle amaç, her çocukta kas tonusunu mümkün olduğunca azaltmak değildir.
Uluslararası klinik rehberler; değerlendirme ve destek planının çocuğun rahatlığı, ağrısı, hareket becerileri, bakımı ve günlük yaşam hedefleri dikkate alınarak hazırlanmasını önerir. Örneğin bir çocuk için giyinmenin kolaylaşması öncelik olabilirken başka bir çocuk için oturma dengesi, el kullanımı veya yürürken daha az yorulma önem taşıyabilir.
Spastisite nasıl değerlendirilir?
Değerlendirmede kas tonusunun yanında eklem hareket açıklığı, kas kuvveti, postür, ağrı, hareket kontrolü ve günlük yaşam becerileri incelenebilir. Çocuğun hangi hareketlerde zorlandığı ve ailenin gözlemleri de sürecin önemli bir parçasıdır.
Gerektiğinde çocuk nörolojisi, fiziksel tıp ve rehabilitasyon, çocuk ortopedisi, fizyoterapi ve diğer ilgili sağlık alanları birlikte çalışabilir. Fizyoterapi, pozisyonlama, aktif hareket çalışmaları, günlük yaşam düzenlemeleri ve uygun görülen yardımcı araçlar destek planında yer alabilir. İlaç, botulinum toksini, ortez veya cerrahi seçenekler ise yalnızca ilgili hekimlerin değerlendirmesiyle ele alınmalıdır.
Evde germe yapılabilir mi?
Ailelerin internette gördüğü hareketleri çocuğa doğrudan uygulaması uygun olmayabilir. Eklem zorlanarak yapılan hızlı veya kontrolsüz germeler ağrıya ve çocuğun harekete karşı direnç geliştirmesine neden olabilir. Ev programı, çocuğun bireysel değerlendirmesi sonrasında fizyoterapist veya ilgili sağlık profesyoneli tarafından gösterilmelidir.
Çocuğun hareketlerinde yeni bir değişiklik, ağrı, bakım sırasında belirgin zorlanma veya daha önce gerçekleştirdiği bir beceride gerileme fark edilirse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Serebral palsinin türleri, belirtileri ve değerlendirme süreci hakkında genel bilgi için Serebral Palsi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Bilgilendirme notu: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel sağlık durumunuzla ilgili değerlendirme ve yönlendirme için yetkili sağlık meslek mensuplarına başvurunuz.
Son güncelleme: 16.08.2026
Editör: [Ceren Arığ Dıraman / Çocuk Fizyoterapisti]
İletişim: 05379104349
1219 sayılı Kanun ve Sağlık Bakanlığı yönetmelikleri gereğince, bu sayfada yer alan bilgiler tamamen toplumu bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sitemizde tıbbi teşhis, tanı ve tedavi hizmeti verilmemektedir. Serebral Palsi ve diğer pediatrik nörolojik durumlara yayılan süreçler yalnızca uzman hekimler (Çocuk Nöroloğu, FTR Uzmanı, Çocuk Ortopedisti) tarafından teşhis ve tedavi edilebilir. Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili bir endişeniz varsa lütfen bir uzman hekime danışınız.